# Gelijktijdigheidsfactor: past alles op je aansluiting? De gelijktijdigheidsfactor uitgelegd: waarom niet alles tegelijk vol draait, waarom laadpaal en warmtepomp anders tellen en hoe je je aansluiting narekent. De gelijktijdigheidsfactor geeft aan welk deel van alle aangesloten apparaten in de praktijk tegelijk stroom vraagt. Niet alles in huis draait tegelijk op vol vermogen, dus een installateur hoeft niet alle vermogens bij elkaar op te tellen. Bij een laadpaal en warmtepomp, die lang achter elkaar veel vermogen vragen, kun je daar niet op rekenen. ## Wat is de gelijktijdigheidsfactor? Tel je de vermogens op van alles wat in je huis aan het stopcontact hangt, dan kom je al snel boven wat je aansluiting kan leveren. Toch springen de stoppen meestal niet. Dat komt doordat niet alles tegelijk aanstaat: de oven draait niet de hele dag, de waterkoker staat een paar minuten aan en de wasmachine verwarmt alleen aan het begin van het programma. De gelijktijdigheidsfactor is het getal dat dit verschil vangt. Het is de verhouding tussen wat er op het drukste moment tegelijk gevraagd wordt en de som van alle aangesloten vermogens. Een factor van 1 betekent dat alles tegelijk op vol vermogen draait; hoe lager de factor, hoe meer de pieken van losse apparaten elkaar ontlopen. Installateurs rekenen hiermee bij het ontwerpen van de groepenkast en het kiezen van de hoofdzekering. De waarden die ze daarbij gebruiken, staan in de installatienorm NEN 1010. Die norm is niet vrij in te zien; daarom noemen we hier geen tabelwaarden, maar laten we zien hoe het principe voor jouw huis uitpakt. ## Waarom een laadpaal en warmtepomp anders tellen Het principe werkt omdat de meeste apparaten kort en onregelmatig veel vermogen vragen. Een laadpaal en een warmtepomp doen dat anders. Een laadpaal levert, zolang de auto laadt, urenlang hetzelfde vermogen. Een warmtepomp kan op een koude dag ook lang achter elkaar veel stroom vragen. Voor die apparaten kun je dus niet rekenen op het uitsmeren van pieken: als ze aanstaan, staan ze echt aan. Daarom tellen ze bij het narekenen van je aansluiting vrijwel voor hun volle vermogen mee, bovenop wat de rest van het huis tegelijk vraagt. ## Zo reken je je eigen aansluiting na Het plafond is je aansluiting. Op 230 volt kan een 1-fase aansluiting van 1x25 ampère zo'n 5,7 kilowatt leveren en een 1x35-aansluiting ruwweg 8 kilowatt. Een 3-fase aansluiting van 3x25 ampère kan in totaal ruim 17 kilowatt kwijt. Welke je hebt, lees je af op de hoofdschakelaar in je meterkast; hoe je dat herkent, staat bij 1-fase of 3-fase. Zet daar de grote verbruikers tegenover die lang achter elkaar draaien. Hun vermogen staat op het typeplaatje of in de specificaties. Wat overblijft, is de ruimte voor de rest van het huis op het drukste moment. Rekenvoorbeeld: 3x25 ampère met een 11 kW-laadpaal Stap Vermogen Toelichting Aansluiting 3x25 ampère ruim 17 kW 230 volt maal 25 ampère, maal drie fasen Laadpaal 11 kW (3x16 ampère) 11 kW Telt volledig mee zolang de auto laadt Ruimte voor de rest zo'n 6 kW Voor warmtepomp, kookplaat, oven en de rest van het huis samen Rekenwaarden op basis van 230 volt. Het werkelijke vermogen van je apparaten staat op het typeplaatje. Zo zie je snel waar het knelt. Laadt de auto op vol vermogen terwijl de warmtepomp draait en er gekookt wordt, dan blijft er weinig over. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang de apparaten niet allemaal tegelijk hun maximum vragen. ## Wat als het niet past? Meestal is de oplossing slimmer verdelen, niet meteen zwaarder aansluiten. Een laadpaal met load balancing verlaagt zijn laadvermogen zodra de rest van het huis veel vraagt, en schaalt weer op als er ruimte is. Zo blijft de hoofdzekering heel, ook als de warmtepomp en de kookplaat tegelijk aanstaan. Ook de keuze van de laadpaal zelf telt. Een 11 kW-laadpaal past in de meeste 3-fase woningen zonder te verzwaren; een 22 kW-laadpaal vraagt bijna altijd een zwaardere aansluiting. Het hoe en waarom staat in de vergelijking 11 kW of 22 kW. Verzwaren van de aansluiting kan via de netbeheerder, maar kost eenmalig geld, en boven 3x25 ampère stijgen ook je vaste netbeheerkosten. In gebieden met netcongestie kan het daarnaast langer duren. Reken dus eerst na of slim verdelen volstaat. ## Samen narekenen Denk je aan een laadpaal, een warmtepomp of allebei, en twijfel je of je aansluiting het aankan? Leg je situatie aan ons voor, dan rekenen we het met je door. ## Veelgestelde vragen ### Wat is de gelijktijdigheidsfactor? Het deel van alle aangesloten vermogens dat in de praktijk tegelijk stroom vraagt. Omdat niet alles tegelijk op vol vermogen draait, hoeft een installateur niet alle vermogens bij elkaar op te tellen om de groepenkast en hoofdzekering te kiezen. ### Welke gelijktijdigheidsfactor gebruik je voor een laadpaal? Reken een laadpaal vrijwel voor zijn volle vermogen mee. Zolang de auto laadt, levert de paal urenlang hetzelfde vermogen, dus daar ontlopen de pieken elkaar niet. Hetzelfde geldt grotendeels voor een warmtepomp op een koude dag. ### Passen een laadpaal en warmtepomp op 3x25 ampère? Vaak wel. Een 3x25-aansluiting kan ruim 17 kilowatt kwijt. Met een 11 kW-laadpaal blijft er zo'n 6 kilowatt over voor de rest van het huis. Een laadpaal met load balancing schaalt terug als het druk is, zodat warmtepomp, kookplaat en auto samen binnen de grens blijven. ### Waar staan de officiële waarden? In de installatienorm NEN 1010, waarmee installateurs groepenkasten ontwerpen. Die norm is niet vrij in te zien. Voor je eigen situatie is narekenen met je aansluiting en de vermogens van je grote verbruikers meestal genoeg om te zien of het past.