1-fase of 3-fase thuisbatterij: wat heb je nodig?

Wie een thuisbatterij uitzoekt, krijgt vroeg of laat de vraag: 1-fase of 3-fase? Het antwoord begint niet bij de batterij maar bij je meterkast, want die bepaalt wat er überhaupt kan. Daarna gaat het over vermogen: hoe snel de batterij laadt en ontlaadt, en wat er blijft werken als de stroom uitvalt. We zetten de twee uitvoeringen eerlijk naast elkaar; hoe je vervolgens capaciteit en plek kiest, staat in welke thuisbatterij past bij jou.

Open je meterkast en kijk naar de hoofdschakelaar. Is die één positie breed, dan heb je een 1-fase aansluiting: alle stroom komt binnen over één fasedraad. Is de hoofdschakelaar drie posities breed, dan heb je 3-fase (meestal 3x25 ampère) en verdeelt de meterkast de groepen over drie fasedraden. Veel bestaande woningen hebben 1-fase; bij nieuwbouw en woningen met een warmtepomp of laadpaal is 3x25 inmiddels de standaard.

Die aansluiting begrenst wat er kan. Een 3-fase thuisbatterij heeft alle drie de fasedraden nodig en past dus niet op een 1-fase aansluiting. Andersom kan wel: een 1-fase batterij werkt prima op een 3-fase aansluiting, en dat gebeurt in de praktijk geregeld. Verzwaren van 1-fase naar 3x25 kan via de netbeheerder, maar kost eenmalig geld en is pas zinvol als je er meer mee gaat doen dan de batterij alleen.

Een hardnekkig misverstand: als de batterij op fase 1 ontlaadt terwijl de vaatwasser op fase 2 draait, zou je stroom "kwijtraken" aan het net. Zo werkt het niet. De slimme meter bepaalt ieder moment het saldo van alle drie de fasen samen en werkt alleen dat totaal bij. Ontlaadt de batterij 800 watt op de ene fase en verbruikt het huis 800 watt op een andere, dan registreert de meter per saldo niets. Dat gedrag ligt vast in de meterstandaard (DSMR) waaraan Nederlandse slimme meters voldoen; er is geen losse overheidspagina die het uitlegt, maar je ziet het terug op de meter zelf.

Kijk maar op het display: daar staan vier telwerken, levering en teruglevering in elk twee tarieven, en geen aparte tellers per fase. De handleiding van veelgeplaatste slimme meters bij netbeheerder Liander laat diezelfde opzet zien. Voor de keuze tussen 1-fase en 3-fase betekent het simpelweg: je energierekening is geen argument. Het verschil zit in vermogen en noodstroom.

Voor de afrekening maakt de fase niets uit, voor noodstroom wel. Valt het net weg, dan levert de batterij alleen stroom aan wat fysiek op de backup-voorziening is aangesloten. Met hybride backup zijn dat een of twee groepen, zoals de koelkast en de router; dat kan met een 1-fase systeem prima. Wil je dat de hele meterkast doordraait, inclusief inductiekookplaat, warmtepomp of laadpaal, dan moet het systeem alle drie de fasen kunnen voeden en kom je uit bij een 3-fase All-in-One.

Een 3-fase thuisbatterij met noodstroom voor de volledige meterkast is daarmee de meest complete variant: alles blijft werken en het systeem heeft het vermogen om ook zware groepen te voeden. Hoe de omschakeling werkt, wat er blijft draaien en hoe lang de batterij het volhoudt, lees je in noodstroom met een thuisbatterij.

Bij de opname kijken we naar drie dingen: je hoofdzekering, de vrije ruimte en groepen in de meterkast, en je verbruiksprofiel. Daaruit volgt de uitvoering vanzelf. Tot zo'n 8 kWh opslag adviseren we meestal een 1-fase systeem, tenzij er een reden is om zwaarder te gaan: gestapelde modules, veel gelijktijdig verbruik of de wens om de hele meterkast onder noodstroom te zetten. Verzwaren van de aansluiting nemen we alleen in het advies op als het echt iets oplevert, want boven 3x25 ampère stijgen ook je vaste netbeheerkosten.

Twijfel je wat je meterkast aankan? Leg je situatie aan ons voor, dan kijken we mee. Of lees eerst verder op onze thuisbatterij-pagina.

De meterkast kiest mee, en vaak beslist hij gewoon. Heb je 1-fase, dan is een 1-fase thuisbatterij de keuze en werkt die naar behoren; je afrekening merkt er niets van. Heb je 3x25 ampère, kies dan op verbruik: een 1-fase systeem volstaat voor de meeste huishoudens tot zo'n 8 kWh opslag, een 3-fase systeem wint bij gestapelde modules, zwaar gelijktijdig verbruik of noodstroom voor de hele meterkast. Twijfelgeval? Laat de opname beslissen in plaats van de folder.