Netcongestie

Netcongestie is file op het stroomnet: op bepaalde momenten willen huishoudens en bedrijven meer stroom afnemen of terugleveren dan de kabels en stations aankunnen. Het net is dan niet stuk, het zit vol. Netbeheerders spreken van congestie zodra de vraag naar transport groter is dan de capaciteit die veilig beschikbaar is.

Congestie is tijd- en plaatsgebonden. In de ene straat liggen veel zonnepanelen en staan drie auto's aan de lader, terwijl de straat erachter nauwelijks belasting kent. Netbeheer Nederland legt uit hoe lokaal dat verschil kan zijn. Een landelijk 'vol' bestaat dus niet: het knelt per gebied, en binnen een gebied per moment.

Er zijn bovendien twee kanten. Afnamecongestie: te veel vraag tegelijk, vooral in de avond. Invoedingscongestie: te veel teruglevering tegelijk, vooral op zonnige middagen wanneer alle panelen in de wijk staan te leveren.

Nederland elektrificeert sneller dan het net meegroeit. Warmtepompen vervangen cv-ketels, auto's laden thuis en op steeds meer daken liggen panelen die op dezelfde momenten terugleveren. Elke overstap is winst voor het klimaat, maar telt op bij dezelfde kabels in de grond.

Uitbreiden gebeurt volop, alleen duurt het lang. Een nieuw hoogspanningsstation of een verzwaarde wijkkabel vraagt jaren aan vergunningen, ruimte en vakmensen. In de tussentijd groeit de vraag gewoon door, en in dat gat ontstaat netcongestie.

Het zwaarste moment is de avondpiek, grofweg tussen 16:00 en 21:00 uur: mensen komen thuis, koken elektrisch, de warmtepomp draait en de auto gaat aan de lader. In de winter is die piek het hoogst. Aan de opwekkant zie je het spiegelbeeld op zonnige middagen, wanneer panelen in de hele wijk tegelijk terugleveren.

Waar het knelt, verschilt per regio en zelfs per buurt. Op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland zie je per gebied of er ruimte is voor afname en teruglevering, of dat er een wachtrij geldt. Die kaart houden de netbeheerders zelf bij; het is de plek om je eigen regio te checken.

Voor je dagelijkse stroomverbruik meestal niets: je bestaande aansluiting blijft gewoon werken. Netcongestie wordt zichtbaar in drie andere situaties, en die worden nogal eens door elkaar gehaald.

Vraag je in een vol gebied een nieuwe of zwaardere aansluiting aan, dan kan die op een wachtlijst komen. Vrijkomende ruimte verdelen netbeheerders volgens het prioriteringskader van toezichthouder ACM. Goed om te weten: een warmtepomp of laadpaal past vaak binnen je bestaande aansluiting, dus lang niet elke verduurzaming vraagt om een verzwaring.

Panelen blijven ook in een vol gebied gewoon renderen. De stroom die je direct zelf gebruikt, loopt buiten het net om; daar staat geen congestie tussen. Het knelpunt zit bij wat je teruglevert.

Op zonnige middagen kan de netspanning in de wijk zo hoog oplopen dat je omvormer tijdelijk terugregelt, precies zoals hij hoort te doen. Hoe dat werkt, lees je bij omvormer. Hoe meer van je eigen opwek je zelf gebruikt, hoe minder je hiervan merkt en hoe minder terugleverkosten je betaalt.

De structurele oplossing is bijbouwen: dikkere kabels, nieuwe stations. Daar werken netbeheerders hard aan, maar dat duurt jaren. Tot die tijd komt de winst uit het slimmer gebruiken van wat er al ligt, en daar spelen huishoudens een grotere rol dan je zou denken.

Verschuif verbruik naar rustige uren: de vaatwasser na 21:00 uur, de auto 's nachts laden. Hoe je dat handig en automatisch aanpakt, staat bij energie thuis slim sturen.

Een thuisbatterij vangt je middagoverschot op en levert die stroom 's avonds aan je huis, dus precies van de piek af. Een slimme laadpaal spreidt het laden over de nacht. En wil je dat je energieleverancier dat sturen voor het net uit handen neemt, dan heet dat netsturing.

In gebieden waar het net het krapst is, kopen netbeheerders flexibiliteit in bij huishoudens. Dat loopt via energieleveranciers: die sturen je thuisbatterij, laadpaal of warmtepomp op piekmomenten bij en betalen je daarvoor een netcongestievergoeding. Meedoen is vrijwillig en de sturing gebeurt automatisch op de achtergrond.

Er is geen vast landelijk tarief: hoeveel je krijgt en hoe het wordt uitbetaald, verschilt per leverancier en contract. Ook de gebieden waar zo'n aanbod geldt, veranderen. Welke regio's nu meedoen en wat de regeling daar inhoudt, houden we bij in ons blogartikel over de netcongestievergoeding.

SolarFast werkt voor dynamische contracten en slimme sturing samen met Frank Energie, onze officiële partner. Frank stuurt thuisbatterijen, laadpalen en warmtepompen van klanten aan en doet mee aan de netcongestieprogramma's van netbeheerders. Op de netcongestiepagina van Frank Energie check je met je postcode of jouw adres in een aangewezen congestiegebied ligt.

Je zit nergens aan vast: je blijft vrij om van energieleverancier te wisselen, en de apparaten die wij plaatsen werken ook zonder Frank. De netcongestievergoeding komt bovenop wat slim sturen op je eigen rekening al oplevert.

Wij kiezen omvormers, accu's en laadpaalmerken die op afstand stuurbaar zijn, zoals HyxiPower- en Kstar-accu's en compatibele laadpalen. Zo kan je systeem meedoen aan sturing en vergoedingen, nu of later, zonder dat je iets hoeft te vervangen.

Een deel van ons werkgebied, waaronder Utrecht, De Ronde Venen en Almere, ligt in regio's waar het stroomnet krap is. Bij de schouw kijken we daarom standaard naar je meterkast, je aansluiting en wat er stuurbaar moet zijn. Leg je situatie aan ons voor, dan denken we mee over een opstelling die het net ontziet en klaar is voor een vergoeding.