Energie management systeem (EMS) thuis

Een energie management systeem (EMS), ook geschreven als energiemanagementsysteem, is de slimme laag in huis die ziet wat er gebeurt en daar zelf op reageert. Het verzamelt via de slimme meter en sensoren zoveel mogelijk informatie over je energieverbruik. Op basis daarvan stuurt het je apparaten aan: aan bij een overschot aan eigen zonnestroom, bij een lage uurprijs of als er ruimte op het net is. Een slimme meter meet en analyseert alleen; een EMS stuurt ook.

Een EMS kan op twee manieren in huis zitten. Het is ingebouwd in je omvormer, accu-app of laadpaal. Of het is een los systeem voor het hele huis, vaak HEMS (home energy management system) genoemd, dat meerdere apparaten op elkaar afstemt. Dat verschilt per aanbieder: sommige werken in de cloud, andere met een fysiek kastje, en soms zit het al in een apparaat, bijvoorbeeld in een slimme warmtepomp. Een los systeem is dus niet per se nodig om te beginnen. Voor veel huishoudens doet het ingebouwde EMS het werk.

Per apparaat doet een EMS iets anders, maar de lijn is steeds dezelfde: meten, kiezen en sturen. Zonder opslag stuur je vooral op het moment van verbruik; met een thuisbatterij komt daar het verschuiven van stroom bij. Hoe panelen, accu, warmtepomp en laadpaal samen één systeem vormen, lees je op de pagina over slimme energie thuis.

Sturen draait niet om minder stroom gebruiken, maar om het juiste moment kiezen. Je wasmachine draaien als de zon op je dak staat. Je accu vullen met je middagoverschot in plaats van het voor een paar cent terug te leveren. Je auto laden als de prijs laag is. Telkens verschuif je verbruik of opslag naar het moment dat het je het meeste oplevert.

Hoe meer je zelf opwekt, hoe meer dit loont. Een huishouden zonder panelen kan vooral op de prijs sturen via een dynamisch contract. Heb je wel panelen, dan komt het grootste voordeel erbij: zoveel mogelijk van je eigen zon gebruiken in plaats van het 's avonds duur terug te kopen. Hoeveel je kunt opwekken, schat je via onze uitleg over opbrengst van zonnepanelen.

Drie termen die vaak door elkaar lopen, met elk een ander doel. Zelf sturen doe je voor je eigen rekening: je verschuift verbruik en opslag naar slimme momenten. Netsturing is dat je leverancier je laadpaal, accu of warmtepomp op piekmomenten bijstuurt om het net te ontlasten. Een dynamisch contract helpt je vooral op uurtarieven te sturen. Op deze pagina gaat het om zelf sturen; hoe netsturing via je leverancier werkt, lees je apart.

In de praktijk komt sturen neer op een paar knoppen die je thuis kunt bedienen of automatiseren. Je laat zware verbruikers draaien als je panelen opwekken, vult je accu met middagoverschot, volgt uurtarieven of begrenst teruglevering. Een los energiemanagementsysteem is niet per se nodig: het EMS zit vaak al ingebouwd in je omvormer, accu-app of laadpaal.

Op zonnige middagen kan de netspanning in de straat zo hoog oplopen dat je omvormer zichzelf terugregelt. Door overschot eerst in de accu te stoppen of je terugleververmogen te begrenzen, houd je meer opbrengst vast. Laad je auto liever na de avondpiek: netbeheerders zien tussen ongeveer 17.00 en 21.00 uur vaak de grootste druk op het net (Liander over netbewust thuisladen).

Netbeheerders zoals Liander en Enexis werken met programma's als netbewust thuisladen. Dat is netsturing via je leverancier, niet hetzelfde als zelf sturen voor je eigen rekening.

Sturen begint met zien wat er gebeurt. De app bij je omvormer of accu laat zien wanneer je opwekt, verbruikt en teruglevert. Dat is monitoring: het maakt zichtbaar waar je zon nu naartoe gaat en waar je winst laat liggen. Pas met dat inzicht kun je bewust verschuiven of automatiseren.

De volgende stap is dat een systeem die kennis automatisch omzet in actie. Het herkent een overschot en stuurt het naar je accu of laadpaal, en schakelt bij wanneer de prijs of het weer omslaat. Dan hoef je zelf niets meer te doen en pak je toch elke dag het voordeel mee.

Wil je meerdere apparaten centraal aansturen, dan is een los EMS, ook wel Home Energy Management System (HEMS) genoemd, een optie: één laag die panelen, accu, warmtepomp, laadpaal en grote verbruikers op elkaar afstemt. Hoe zo'n systeem werkt, staat bij Liander over HEMS. Voor de meeste huishoudens volstaat het ingebouwde EMS in de app van je omvormer of accu; een los HEMS is geen must om te beginnen.

Slim sturen werkt via het internet, dus hoort er ook een stuk beveiliging bij: je slimme apparaten veilig online houden.

Twijfel je of je opstelling dat aankan? Vraag je het ons.

De winst zit in meer eigen verbruik en minder verlies. Je koopt 's avonds minder duur terug, je levert minder terug voor een lage vergoeding, en je omvormer valt minder vaak uit op drukke zonnige dagen. Naarmate terugleveren minder oplevert, wordt zelf benutten belangrijker. Hoe terugleveren op je rekening landt, legt de ACM uit.

Verwacht geen wonderen en geen verdienmodel. Sturen haalt meer uit wat je al hebt; het vervangt geen panelen of isolatie. Vergelijk accu versus salderen in ons stuk met of zonder thuisbatterij. En je comfort blijft: een goede opstelling stuurt op de achtergrond, jij merkt er weinig van.

Bij SolarFast kiezen we bewust omvormers en accu's die te koppelen en op afstand bij te sturen zijn. HyxiPower, KStar en Sungrow koppelen we aan Frank Energie als je hun dynamische contract neemt of er al een hebt lopen. Enphase plaatsen we als micro-omvormer, niet als thuisbatterij. Bij de installatie zetten we de basis goed: zelfverbruik eerst, een accu die je middagoverschot opvangt waar dat past, en een nette begrenzing zodat je omvormer niet onnodig afschakelt op zonnige middagen.

Denk je aan panelen, een thuisbatterij of een laadpaal, dan houden we daar nu al rekening mee. Met een dynamisch contract via Frank Energie, onze energiepartner, kun je daarnaast laden op goedkope uren, in lijn met wat netbewust thuisladen ook adviseert: laden buiten de avondpiek. Zo is je opstelling klaar om slim te sturen en om later mee te doen aan netsturing. Actuele postcodes en leveranciers staan in ons blogartikel.